Zingen in de kerk
Vorig jaar heb ik in maart een volgens mij niet oninteressante column over aanbidding in INFO geplaatst. Ik heb toen gezegd dat aanbidding ons brengt op de plaats, de rust die nodig is om Gods stem te horen. Daarom besteden we een aanzienlijk deel van de zondagse samenkomst aan lofprijs en aanbidding. Een interessant bijbelgedeelte dat hierover gaat, staat in 2 Kronieken 5. Daar wordt de inwijding van de tempel beschreven.
Op het moment dat de priesters uit het heiligdom naar buiten kwamen – alle priesters hadden zich zonder uitzondering geheiligd, ook zij die volgens het rooster geen dienst hadden, en alle Levitische zangers, te weten Asaf, Heman, Jedutun en hun zonen en broers, gekleed in fijn linnen, stonden met hun cimbalen, harpen en lieren aan de oostkant van het altaar klaar, en ook nog honderdtwintig priesters met trompetten –, op dat moment moesten de blazers en zangers samen muziek ten gehore brengen ter ere van de HEER. Zodra het geluid van de trompetten, cimbalen en andere instrumenten opklonk en de zangers de lofzang aanhieven: De HEER is goed, eeuwig duurt zijn trouw,’ vulde de tempel, het huis van de HEER, zich met een wolk. De priesters konden hun dienst niet meer verrichten, want de majesteit van God vulde de hele tempel (2 Kron 5:11-14).
Lofprijs en aanbidding
Zowel het oude als nieuwe testament kent verschillende woorden voor aanbidding. Een rode draad die door de betekenis van veel termen loopt is ‘zich voor iemand neerbuigen’. Eén van de termen slaat op een oud gebruik in de oude wereld waarin iemand zich voor een heerser of belangrijk persoon neerbuigt en de zoom van het kleed van die persoon kust, of de voet kust of de grond voor die persoon. Psalm 2: 10-12 verwijst naar dit gebruik. Hier worden de koningen en heersers van de wereld ernstig aangeraden om Gods Zoon, Christus dus, eer te bewijzen met een kus. Aanbidding komt er in feite op neer dat je jezelf heel klein maakt voor een ander en daarmee de ander automatisch groot maakt. Aanbidding vereist verder dat dit klein maken van jezelf ten opzichte van de ander, dan wel de ander groot of hoog ten opzichte van jezelf, gepaard gaat met een diep en oprecht respect voor de ander. Openbaring 4:9-11 beschrijft hoe de 24 oudsten zich voor God neerwierpen en hun eigen kroon, en daarmee hun eigen waardigheid en belangrijkheid, aan de voeten van de Heer wierpen. Dat is echte aanbidding ten voeten uit. Dit gedeelte illustreert verder het Bijbelse principe dat aanbidding zowel een individuele activiteit is, van gelovigen apart, als een gezamenlijke activiteit van gelovigen met elkaar.
Aanbidding is op de allereerste plaats een houding van het hart. Nederigheid voor God is de kern van aanbidding. Gedragingen waarin wij ons zichtbaar voor God vernederen zijn hypocriet als die niet gebaseerd zijn op een hart dat echt klein voor Hem is. In Jesaja 29:13 verwijt God de Israëlieten dat zij Hem wel met de lippen eren, maar dat zij hun hart ver weg van Hem houden. Christus maakte de joodse leiders in Zijn tijd hetzelfde verwijt. (Matteüs 15:8) Wanneer wij activiteiten ontplooien op het gebied van aanbidding, dan zijn deze alleen van waarde als wij een hart van aanbidding hebben dat nederig is voor God.
Hoewel aanbidding op de eerste plaats een zaak van het hart is, zijn waarneembare uitingen van aanbidding wel degelijk heel belangrijk. Zoals geloof dood is als er geen waarneembare werken zijn waaruit dit geloof blijkt, zo zal een hart van aanbidding dat echt leeft ook concreet tot uiting komen in woorden en gedrag van aanbidding. Liederen en muziek zijn belangrijke waarneembare uitingsvormen van aanbidding. Dat is niet alleen zo in onze tijd maar dat was ook in Bijbelse tijden al het geval. Een hart van aanbidding zal zich echter niet beperken tot aparte momenten van aanbidding, zoals in gemeentesamenkomsten en conferenties. Een echt hart van aanbidding zal zich doorlopend manifesteren in een nederige levenshouding. Een dergelijk hart uit zich in een leven dat niet op eigen eer uit is maar zichzelf voortdurend klein maakt ten opzichte van God en God groot maakt ten opzichte van zichzelf. Het leven van Christus was alleen gericht op het groot maken van de Vader.
In de bijbel hangt lofprijs sterk met aanbidding samen. Ook voor lofprijs bestaan verschillende termen. Lofprijs komt vooral neer op goed spreken over de ander en ook tegen de ander. Je prijst iemand voor wie Hij is, maakt hem complimenten, en steekt Hem zo de hoogte in. Dit goed spreken over en tegen een ander, hem of haar loven, is belangrijk in de bijbel. Goed spreken over of tegen iemand, of hem loven, geldt niet alleen in onze houding ten opzichte van God, maar ook ten opzichte van elkaar. De bijbel moedigt ons aan om elkaar op te bouwen en te bevestigen door goed over elkaar te spreken en ook tegen elkaar (Ef. 4:29). Het ontvangen van complimenten is belangrijk voor onze geestelijke gezondheid. Complimenten bevestigen ons in onze identiteit en stimuleren ons om in ons leven op te bloeien en vrucht te dragen. Negatieve kritiek bewerkstelligt het tegenovergestelde. Eén van de redenen waarom christenen niet doorbreken in hun bestemming is omdat zij niet voldoende bevestigd zijn door oprechte complimenten en blijken van waardering van medegelovigen. Vooral gebrek aan dergelijke bevestiging door mensen die een bijzondere invloed in hun leven hebben, zoals ouders, geestelijke leiders en leraren, hebben een negatieve invloed op de doorbraak van onze bestemming. Het is niet alleen gezond om complimenten te ontvangen, maar ook om complimenten te geven. Goedspreken tegen en over elkaar is een belangrijke waarde in het koninkrijk van God. Als wij een ander een compliment geven dan fungeren wij eigenlijk als spreekbuis van de Heer bij het opbouwen van die ander. En als wij een gemeend en terecht compliment ontvangen, dan laten wij ons in feite door de Heer via een medegelovige opbouwen.
De bijbel moedigt ons vooral aan om God te prijzen, om goed over Hem te spreken. Dat doen wij onder meer door Zijn eigenschappen luid tegen Hem en tegen elkaar uit te spreken. Openbaring 5: 8 is wellicht het beste voorbeeld dat van dit principe in de bijbel te vinden is. In deze tekst staat dat de vier wezens die zich voor Gods troon bevonden, dag en nacht herhalen: ‘Heilig, heilig, heilig is de God, de Heer, de Almachtige die is en was en komt’. Zoals dit voorbeeld toont, is het niet de bedoeling dat wij onze complimenten voor God voor ons houden, maar dat wij deze complimenten juist vaak en luid uitspreken of zingen.
Strikt genomen heeft God onze lofprijs en aanbidding niet nodig, maar een belangrijke reden is dat dit favoriete activiteiten zijn van God Zelf. De drie personen van God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest verhogen en eren elkaar. Johannes 7:18 toont dat Christus de Vader eerde. Zijn hele leven en sterven draaide om de eer van de Vader. Verder vestigt de Heilige Geest de aandacht niet op Zichzelf, maar verhoogt Hij Christus en de Vader. De Vader op Zijn beurt eert Christus en de Heilige Geest ook weer (Matt 3:17; Johannes 8:49, 54 Hand 2:11). Als wij God verhogen, dan gaan wij net zo met God om als de personen van God met elkaar omgaan. Wanneer wij lofprijzen en aanbidden laten wij ons dus feitelijk in positieve zin meeslepen in Gods favoriete activiteit. Wij zullen vervolgens merken dat als wij God verhogen, Hij ons ook zal verhogen, op de door Hem gestelde tijd. Daarom zegt de bijbel dan ook dat ‘wie zichzelf vernedert, verhoogd zal worden en wie zichzelf verhoogt, vernederd zal worden’ (Matt 23:12).
De Heilige Geest pleit voortdurend tot God in ons in overeenstemming met Gods wil. (Romeinen 8:26,27) Johannes 7:37-39 zegt dat stromen van levend water uit ons hart zullen vloeien’, wat slaat op het werk van de Heilige Geest. Door de Heilige Geest hebben wij een bron van aanbidding in ons die ons bij lofprijs en aanbidding te hulp komt. Hij is de Geest der waarheid die ons wil leiden in aanbidding ‘in geest en waarheid’. (Johannes 4:23,24 14:16, 17, 26) De Heilige Geest prijst en aanbidt voortdurend. Wanneer wij Hem de ruimte geven dan zal onze lofprijs en aanbidding vanzelf veranderen in ‘aanbidding in geest en waarheid’. Dit zal ook stap voor stap ons hart omvormen zodat dit steeds meer een hart van aanbidding wordt.
De zegeningen van lofprijs en aanbidding

Hoewel wij God lofprijzen en aanbidden om wie Hij is, en niet om wat wij van Hem kunnen ontvangen, resulteren lofprijs en aanbidding wel in grote zegen in ons leven. Zo draagt aanbidding en lofprijs er aan bij dat Gods heerlijkheid en karakter steeds zichtbaarder in ons worden. Wij veranderen naar het beeld van God wanneer wij ons in onze houding en gedachten op God richten. Lofprijs en aanbidding zijn daarbij een heel krachtig middel. 2 Korinthe 3: 18 zegt dat wij die met een onbedekt gezicht de Heerlijkheid van de Heer weerspiegelen door de Heilige Geest worden veranderd zodat de Heerlijkheid ook in ons eigen leven gestalte krijgt. Hoe meer wij aanbidden in ‘geest en waarheid’, hoe meer wij de Heerlijkheid van God aanschouwen, en hoe meer wij ook van die Heerlijkheid in ons eigen leven gaan ervaren. Aanbidding en lofprijs zijn dan ook belangrijke instrumenten voor geestelijke doorbraak op vele gebieden, zoals genezing, bevrijding. (Psalm 50:14; 23) Ook evangelisatie en onderwijs zullen sterker werkzaam zijn wanneer door echte aanbidding geestelijk de weg is gebaand. Lofprijs en aanbidding zijn tevens uiterst belangrijke en strategische wapens in geestelijke oorlog. Een krachtig en spectaculair voorbeeld van de kracht van lofprijs en aanbidding in geestelijke oorlog is te lezen in 2 Kronieken 20-30.
Eerder is gesteld dat aanbidding vooral een zaak van het hart is. Dit neemt niet weg dat er uit de bijbel ook lessen te trekken zijn over de inhoud van aanbiddingliederen. Openbaring 4: 8-11 en 2 Kronieken 5:9-11 tonen dat echte aanbidding puur en alleen op God gericht is. Aanbidding praat niet over onszelf en onze ervaringen en problemen, maar zegt hoe fantastisch God is. Als wij de inhoud van onze aanbiddingliederen aanpassen aan deze Bijbelse voorbeelden, dan zal de Heilige Geest ook de ruimte krijgen om ons in onze aanbidding te hulp te komen. Dit zal bijvoorbeeld tot uiting komen in spontane liederen die wij van de Heer krijgen, gezamenlijk zingen in tongen, etc. Dergelijke aanbidding is ook effectief wanneer wij ons neergedrukt voelen door problemen en innerlijke pijn. Wij zullen ervaren dat wij door deze aanbidding ons boven onze problemen uitgetild gaan voelen, en dat de Heer ook meer ruimte krijgt om ons met onze problemen te helpen en onze pijn te genezen. Wij hoeven niet te wachten totdat wij ons beter voelen voor wij aanbidden. Ook zijn wij geen huichelaars als wij gaan aanbidden tijdens gevoelens van neerslachtigheid. Dit is een leugen van de vijand. Wat wij moeten doen is de Heilige Geest om hulp vragen en vervolgens gewoon onze mond opendoen en de Heer gaan prijzen en aanbidden. Dan zal de Heilige Geest ons inspireren en onze hart en ziel optillen uit het moeras van neerslachtigheid.
Wij leven in een tijd dat God de tabernakel van David wil herstellen (Amos 9:11). Dit herstel van de tabernakel van David betekent niet alleen dat er overal in de wereld huizen zullen opspringen waar dag en nacht de Heer wordt aanbeden. Het principe van de tabernakel van David gaat verder. God wil een krachtige geest van aanbidding onder ons uitstorten, en heel intiem en direct met Zijn kinderen contact hebben. Deze tabernakel zal ook het geestelijke klimaat scheppen waar God met Zijn Heerlijkheid en Kracht heel intens in ons midden komt en vele geestelijke doorbraken zal geven, waardoor Zijn koninkrijk met grote kracht baan zal breken. Laten wij in onze eigen levens, gemeenten en bedieningen daarom een krachtig begin maken met aanbidding en lofprijs in Geest en in waarheid. Laten wij ook bidden voor een voortdurende vervulling van de Geest van aanbidding, die een onderdeel is van het werk van de Heilige Geest.
met toestemming overgenomen van Jan Willem Bakker van Kingdom Rule Ministries
Bertus